Sommige teksten blijven bij me hangen. Je voelt ze pas als je erbij stilstaat. Vasalis’ Eb is zo’n gedicht.
Eb
Ik trek mij terug en wacht.
Dit is de tijd die niet verloren gaat:
iedre minuut zet zich in toekomst om.
Ik ben een oceaan van wachten,
waterdun omhuld door ’t ogenblik.
Zuigende eb van het gemoed,
dat de minuten trekt en dat de vloed
diep in zijn duisternis bereidt.
Er is geen tijd. Of is er niets dan tijd?
Het water trekt zich terug, het strand wordt kaal, alles lijkt minder. Maar Vasalis keert het om. Ze zegt: 'dit is de tijd die niet verloren gaat. Elke minuut zet zich om in toekomst.' Eb is voor Vasalis geen einde, maar voorbereiding. De vloed wordt, onzichtbaar, in de duisternis van eb bereid.
Wat we in eb ervaren, schuift, en openbaart zich vaak pas later. Zo viel mijn oog deze week op een zin van Vincent van Gogh, in een brief aan zijn broer Theo. Ik onderstreepte. 'Ik zal als schilder nooit iets belangrijks betekenen, dat besef ik ten volle.' Met daarbij een herkenbare toevoeging: 'Gesteld dat alles anders was, karakter, opvoeding, omstandigheden, dan had er iets kunnen ontstaan.'
Het is zijn nuchtere vaststelling, anders dan dat we nu zijn verhaal kennen. De tijd ten volle kennen kunnen we niet. Ik heb de zinnen van Vincent en van Vasalis een paar keer gelezen, om mezelf eraan te herinneren dat tijd niet alleen verstrijkt, maar ook corrigeert. Dat de tijd onze woorden soms inhaalt. Zo had Vincent ook geen idee hoe het tij zou keren.
Wij gaan door de tijd en de tijd door ons. We maken herinneringen, en terwijl we ze vasthouden, beginnen ze al te vervormen en verschuift de betekenis. Oordelen verzachten of verharden. Wat onbelangrijk leek, kan zomaar gewicht krijgen. Stilstaan in de donkere tijd van het jaar helpt me dat te zien.
Winter, voor mij de tijd van Eb. De natuur heeft zich teruggetrokken. Er groeit niets zichtbaar, er bloeit niets uitbundigs. Maar diep in het water, ver weg van ons blote oog wordt de vloed bereid. Het tij zal keren, als de tijd rijp is.
Tijd. Ik heb geen tijd, of heb ik niets dan tijd?